Đất đứng tên hộ gia đình chia thừa kế như thế nào ? Sổ hộ khẩu quan trọng như thế nào đối với quyền sử dụng đất đứng tên hộ gia đình ?
* Câu hỏi: kính gửi luật sư , tôi xin có câu hỏi mong luật sư giải đáp như sau . Năm 2014 chồng tôi thì đã chết vì tai nạn, vợ chồng tôi có 3 người con, Mẹ chồng của tôi chết năm 2016 và có để lại một mảnh đất hơn 2500 m2. Mảnh đất này là “đất hộ gia đình” được cấp “giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và mẹ chồng tôi là đại diện hộ gia đình đứng tên”. Hiện nay gia đình chồng có 4 người là anh chị em chồng còn sống. Anh chị em gia đình chồng tôi không muốn chia tài sản cho tôi và các con của tôi vì cho rằng chồng tôi đã mất. Vậy rất mong luật sư tư vấn về việc tôi và các con tôi có quyền thừa kế trong phần đất này hay không?
* Trả lời tư vấn
Thế nào là Hộ gia đình sử dụng đất
Theokhoản 29 Điều 3 Luật đất đai 2013 quy định về Hộ gia đình sử dụng đất như sau:
“Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất.”
Theo thông tin mà bạn cung cấp mảnh đất 2500m2 được cấp cho hộ gia đình mẹ chồng bạn, do mẹ bạn đứng tên chủ hộ. Vậy, theo quy định của luật đất đai 2013 đất cấp cho hộ gia đình thì tất cả các thành viên có quan hệ huyết thống, có tên trong sổ hộ khẩu vào thời điểm cấp Giấy chứng nhận sẽ cùng là chủ sở hữu với mảnh đất này.
1/ Trường hợp 1 : Chồng bạn có tên trong Sổ hộ khẩu cùng với mẹ chồng tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận QSDĐ hộ gia đình
Bạn cần xem xét xem thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chồng bạn có tên trong Sổ hộ khẩu cùng với mẹ chồng bạn hay không. Nếu chồng bạn có tên trong sổ hộ khẩu thì chồng bạn cùng là chủ sở hữu với các thành viên khác.
- Khi chồng bạn mất 2014 thì phần đất này của chồng bạn sẽ là di sản thừa kế được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất gồm : Bạn và các con , cùng mẹ chồng được quyền hưởng di sản thừa kế này. Khi mẹ chồng bạn mất 2016 thì phần đất này của mẹ chồng bạn sẽ là di sản thừa kế. Tuy nhiên do chồng bạn mất 2014, vì vậy chỉ các con bạnđược quyền hưởng di sản thừa kế này theo nguyên tắc “thừa kế thế vị”
** Vậy trường hợp này, bạn và các con của bạn đều được hưởng di sản từ chồng bạn và mẹ chồng
2/Trường hợp 2 : Chồng bạn không tên trong Sổ hộ khẩu cùng với mẹ chồng tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận QSDĐ hộ gia đình
Mẹ chồng bạn không phải là chủ sở hữu riêng của mảnh đất này (Do đất được cấp cho hộ gia đình ) do đó khi mẹ chồng bạn mất một phần đất thuộc sở hữu của mẹ bạn trong tổng diện tích 2500m2 sẽ trở thành di sản thừa kế. Do mẹ bạn mất không để lại di chúc nên tài sản này sẽ được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế. Tuy nhiên, do chồng bạn mất năm 2014 mẹ chồng bạn mất 2016 , thì “các con của bạn được quyền hưởng một phần di sản thừa kế của mẹ chồng bạn để lại” theo quy định về “thừa kế thế vị”
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”
*Điều 652 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thừa kế thế vị như sau:
“Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”
** Vậy trường hợp này, do chồng bạn mất trước khi mẹ bạn mất, bạn là con dâu nên không thuộc hàng thừa kế tài sản của mẹ chồng bạn. Các con bạn sẽ được hưởng phần di sản tương tự như những người thừa kế khác.
Qua phân tích nêu trên, việc Anh chị em gia đình chồng bạn không muốn chia tài sản cho bạn và các con của bạn vì cho rằng chồng tôi đã mất là không đúng theo quy định của pháp luật dân sự hiện hành. Bạn có thể làm đơn khởi kiện theo quy định.
Cảm ơn bạn quan tâm chúc bạn sức khỏe và thành công
Trưởng văn phòng
Luật sư , Cử nhân kinh tế Ngô Minh Thành |
